(Ματθ. κε’ 14-30)
Ο Θεός δημιουργεί ανισότητες και οι άνθρωποι γογγύζουν γι’ αυτό. Είναι σοφότεροι από το Θεό οι άνθρωποι; Αφού ο Θεός δημιουργεί ανισότητες, σημαίνει πως η ανισότητα είναι σοφότερη και καλλίτερη από την ισότητα. Ο Θεός δημιουργεί την ανισότητα για το καλό του ανθρώπου, μα οι άνθρωποι δεν μπορούν να δουν το καλό στην ανισότητά τους. Ο Θεός δημιουργεί την ανισότητα λόγω του κάλλους της ανισότητας, οι άνθρωποι όμως δε βλέπουν κανένα κάλλος σ’ αυτήν. Ο Θεός δημιουργεί την ανισότητα από αγάπη, που αναπτύσσεται και συντηρείται από την ανισότητα, ο άνθρωπος όμως δε βλέπει καμιά αγάπη σ’ αυτήν. Αυτή είναι μια πρωτόγονη ανθρώπινη επανάσταση της τυφλότητας ενάντια στην ενόραση, της αφροσύνης ενάντια στη σοφία, του κακού ενάντια στο καλό, της ασχήμιας ενάντια στην ωραιότητα, του φθόνου ενάντια στην αγάπη.
Η Εύα κι ο Αδάμ παραδόθηκαν στη δύναμη του σατανά, για να γίνουν ισόθεοι. Ο Κάιν σκότωσε τον αδερφό του Άβελ, επειδή οι θυσίες τους δε φάνηκαν εξίσου αρεστές στο Θεό. Από τότε ως σήμερα οι αμαρτωλοί έκαναν πολέμους λόγω της ανισότητας. Ο Θεός όμως είχε δημιουργήσει την ανισότητα πριν απ’ αυτούς κι αυτή εξακολουθεί να είναι μαζί μας. Και λέμε πριν απ’ αυτούς επειδή ο Θεός δημιούργησε και τους αγγέλους άνισους. Ήταν επιθυμία του Θεού να είναι άνισοι οι άνθρωποι σε όλα τα εξωτερικά χαρακτηριστικά: στον πλούτο, στη δύναμη, στην κοινωνική θέση, στη σοφία κ.τ.ό. Δε θέλει όμως να υπάρχει κανένα είδος ανταγωνιστικότητας. «Μη κατακλιθής εις την πρωτοκλισίαν» (Λουκ. ιδ’ 8), δίδαξε ο Κύριος Ιησούς. Εκείνο που θέλει ο Θεός, είναι να υπάρχει ανταγωνιστικότητα στον πολλαπλασιασμό των αρετών: της πίστης, της αγάπης, της ταπείνωσης, της πραότητας και της υπακοής. Ο Θεός έδωσε εσωτερικά και εξωτερικά χαρίσματα, αν και θεωρεί τα εξωτερικά χαρίσματα κατώτερα και πιο ασήμαντα από τα εσωτερικά. Έδωσε τα εξωτερικά χαρίσματα τόσο στα ζώα όσο και στον άνθρωπο. Σκόρπισε τον πλούσιο θησαυρό των εσωτερικών χαρισμάτων όμως μόνο στις ψυχές των ανθρώπων. Ο Θεός έδωσε στους ανθρώπους κάτι παραπάνω απ’ ό,τι έδωσε στα ζώα. Γι’ αυτό κι έχει περισσότερες απαιτήσεις από τους ανθρώπους. Κι αυτό το παραπάνω που έδωσε στους ανθρώπους, συνίσταται στις πνευματικές δωρεές. Ο Θεός έδωσε στους ανθρώπους τα εξωτερικά χαρίσματα, για να υπηρετούν τα εσωτερικά. Όλα τα εξωτερικά χαρίσματα λειτουργούν ως μέσα στον εσωτερικό άνθρωπο. Όλα τα πρόσκαιρα είναι προγραμματισμένα να υπηρετούν τα αιώνια, όλα τα θνητά να υπηρετούν τα αθάνατα. Ο άνθρωπος που λειτουργεί αντίθετα, που δαπανά όλα τα πνευματικά του χαρίσματα αποκλειστικά για την απόκτηση εξωτερικών, πρόσκαιρων αγαθών, πλούτου, δύναμης, επίγειας δόξας κλπ. είναι σαν το γιο που κληρονομεί από τον πατέρα του μεγάλο πλούτο και τον ξοδεύει όλο για ν’ αγοράσει στάχτες. Για τους ανθρώπους που ένιωσαν μέσα τους τα χαρίσματα με τα οποία τους προίκισε ο Θεός, όλα τα εξωτερικά έχουν πολύ λίγη σημασία, όπως είναι το δημοτικό σχολείο σ’ εκείνον που προχώρησε σε υψηλότερα στάδια εκπαίδευσης. Εκείνοι που αγωνίζονται ν’ αποκτήσουν εξωτερικά χαρίσματα είναι οι άφρονες, όχι οι σοφοί. Οι σοφοί αποδύονται σε σκληρότερους μα πιο αποδοτικούς αγώνες, ώστε να πολλαπλασιάσουν τα εσωτερικά τους χαρίσματα. Για την εξωτερική ισότητα αγωνίζονται εκείνοι που δεν μπορούν ή δεν τολμούν να κοιτάξουν μέσα τους, που δεν βάζουν τον εαυτό τους ν’ αγωνιστεί στον εσωτερικό και σπουδαιότερο χώρο του ανθρωπισμού τους. Ο Θεός δεν εκτιμά τι είναι ή τι έχει ο άνθρωπος σ’ αύτόν τον κόσμο, πώς ντύνεται, πώς τρέφεται, πώς διδάσκεται ή πόσο τον εκτιμούν οι άλλοι. Ο Θεός κοιτάζει την καρδιά του ανθρώπου. Με άλλα λόγια, ο Θεός δεν προσέχει την εξωτερική θέση του ανθρώπου, αλλά την εσωτερική του πρόοδο, την ανάπτυξη και τον εμπλουτισμό του εν πνεύματι και αληθεία. Γι’ αυτά μας μιλάει το σημερινό ευαγγέλιο. Η παραβολή των ταλάντων, δηλαδή των πνευματικών χαρισμάτων που ο Θεός έδωσε στις ψυχές όλων των ανθρώπων, δείχνει τη μεγάλη εσωτερική ανισότητα των ανθρώπων στην ίδια τους τη φύση. Δείχνει όμως και πολύ περισσότερα. Στην υψιπετή πτήση της η παραβολή αυτή υψώνεται πάνω από την ιστορία της ανθρώπινης ψυχής, από την αρχή ως το τέλος της. Αν μπορούσε ο άνθρωπος να κατανοήσει στην πληρότητά της τη διδαχή της παραβολής αυτής και να την τηρήσει στη ζωή του, θα κέρδιζε την αιώνια σωτηρία του στη βασιλεία του Θεού.*
«Ώσπερ γαρ άνθρωπος αποδημών εκάλεσε τους ιδίους δούλους και παρέδωκεν αυτοίς τα υπάρχοντα αυτού· και ω μεν έδωκε πέντε τάλαντα, ω δε δύο, ω δε εν, εκάστω κατά την ιδίαν δύναμιν, και απεδήμησεν ευθέως» (Ματθ. κε’ 14,15). Με τον άνθρωπο εδώ πρέπει να κατανοήσουμε τον παντογνώστη Θεό, τον Δοτήρα παντός αγαθού. Δούλοι είναι οι άγγελοι κι οι άνθρωποι. Αποδημία του Θεού πρέπει να λογαριαστεί η μακροθυμία Του. Τάλαντα είναι τα πνευματικά χαρίσματα, που χορηγεί ο Θεός σ’ όλα τα λογικά πλάσματά Του. Το ότι όλα τα χαρίσματα του Θεού είναι μεγάλα, φαίνεται από την ειδική ονομασία τους, τα «τάλαντα». Τάλαντο ήταν ένα νόμισμα μεγάλης αξίας, ίσο με την αξία πέντε χρυσών δουκάτων. Επαναλαμβάνουμε πως ο Κύριος σκόπιμα ονόμασε τα χαρίσματά Του «τάλαντα», για να δείξει πως αξίζουν πολύ, πως ο μεγαλόδωρος Δημιουργός προίκισε πλούσια τα πλάσματά Του. Είναι τόσο μεγάλα τα χαρίσματα αυτά, ώστε ακόμα κι αυτός που έλαβε το ένα τάλαντο, πρέπει να υπολογίσουμε πως έλαβε αρκετά. Ο άνθρωπος υποδηλώνει τον ίδιο τον Ιησού Χριστό, όπως φαίνεται από το ευαγγέλιο του Λουκά, που λέει πως ήταν «άνθρωπός τις ευγενής» (Λουκ. ιθ’ 12). Ευγενής άνθρωπος είναι ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός, ο μονογενής Υιός του Θεού, ο Υιός του Υψίστου.
Αυτό το διαπιστώνουμε καθαρά κι από άλλα λόγια της ίδιας ευαγγελικής περικοπής: «Άνθρωπός τις ευγενής επορεύθη εις χώραν μακράν λαβείν εαυτώ βασιλείαν και υποστρέψαι» (αυτ.). Μετά την Ανάληψή Του ο Κύριος Ιησούς ανέβηκε στον ουρανό για να λάβει τη Βασιλεία Του και υποσχέθηκε πως θα επιστρέψει στη γη ως Κριτής. Όταν κατανοήσουμε ως άνθρωπο τον Κύριο Ιησού, τότε δούλοι Του είναι οι απόστολοι, οι επίσκοποι, οι κληρικοί και όλοι οι πιστοί. Το Άγιο Πνεύμα έχει χορηγήσει πολλά χαρίσματα στον καθένα τους (μέσα από τη διαφορετικότητα και την ανισότητά τους). Έτσι ο ένας συμπληρώνει τον άλλον κι όλοι μαζί φτάνουν στην πνευματική ανάπτυξη και στην τελείωσή τους. «Διαιρέσεις δε χαρισμάτων εισί, το δε αυτό Πνεύμα· και διαιρέσεις διακονιών εισι, και ο αυτός Κύριος· και διαιρέσεις ενεργημάτων εισίν, ο δε αυτός εστι Θεός, ο ενεργών τα πάντα εν πάσιν. Εκάστω δε δίδοται η φανέρωσις του Πνεύματος προς το συμφέρον… πάντα δε ταύτα ενεργεί το εν και το αυτό Πνεύμα, διαιρούν ιδία εκάστω καθώς βούλεται» (Α’ Κορ. ιβ’ 4-7,11).
Με το μυστήριο του βαπτίσματος όλοι οι πιστοί δέχονται πλούσια τα χαρίσματα αυτά. Με τα άλλα μυστήρια της Εκκλησίας, τα χαρίσματα αυτά ενισχύονται και πολλαπλασιάζονται από το Θεό.
Με τα πέντε τάλαντα οι ερμηνευτές κατανοούν τις πέντε αισθήσεις, με τα δύο τάλαντα την ψυχή και το σώμα και με το ένα τάλαντο την ενιαία ύπαρξη του ανθρώπου. Οι πέντε σωματικές αισθήσεις δόθηκαν στον άνθρωπο για να υπηρετούν το πνεύμα και τη σωτηρία του. Ανήκει στη θέληση του ανθρώπου να υπηρετήσει το Θεό με την ψυχή και το σώμα του και να εμπλουτίσει τον εαυτό του με τη γνώση του Θεού και με καλά έργα. Ολόκληρος ο άνθρωπος πρέπει να αφεθεί στη διάθεση του Θεού.
Στην παιδική του ηλικία ο άνθρωπος ζει με...
