ΑΓΙΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΥΝΑΙΤΗ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ
ΕΡΩΤΗΣΗ 64η: Αφού ο Χριστός λέγει, «Αυτά που μπαίνουν από το στόμα δεν κάνουν τον άνθρωπο ακάθαρτο», γιατί οι Πατέρες όρισαν να μη τρώμε κρέας τις ημέρες της αγίας νηστείας;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ Αυτό ο Κύριος δεν το είπε για τις τροφές. Γιατί γνωρίζουμε, ότι το πολύ φαγητό και το πολύ πιοτό κάνουν τον άνθρωπο ακάθαρτον, ξεσηκώνοντας εναντίον του τα σαρκικά πάθη για ασέλγεια. Διότι η δύναμη του Σατανά, σύμφωνα με τον Ιώβ, βρίσκεται στο κέντρο της κοιλίας. Αλλά επειδή οι Φαρισαίοι κατηγόρησαν τους αποστόλους, ότι έτρωγαν με άπλυτα χέρια, απαντώντας ο Κύριος σ’ αυτές τις κατηγορίες είπε· «Κάθε τι που μπαίνει από το στόμα δεν κάνει τον άνθρωπο ακάθαρτον, δηλαδή η ακαθαρσία των χεριών, την οποία σείς παρατηρείτε, αλλά τα αμαρτήματα που βγαίνουν από τον άνθρωπο, εκείνα τον κάνουν ακάθαρτον. Γι’ αυτό προσθέτει· «Ενώ το να τρώει με λερωμένα χέρια, δεν κάνει τον άνθρωπο ακάθαρτον». Ωστόσο, αν και μας επιτρέπεται να τα τρώμε όλα, όμως δεν μας συμφέρουν όλα, σύμφωνα με τον Απόστολο· γιατί λέγει· «Όλα μου επιτρέπονται, αλλά δεν με συμφέρουν όλα», δηλαδή το να τρώγω και να πίνω. «Αλλά εγώ δεν θα αφήσω τίποτε να με κυριέψει». Δηλαδή δεν πρέπει να κυριευτώ από τις τροφές και από την επιθυμία τους. Γιατί πολλοί, μη προσέχοντάς το αυτό και...
αποβλέποντας σ’ εκείνο, ότι δηλαδή οι άνθρωποι επιτρέπεται και να τρώνε και να πίνουν και να γεμίζουν την κοιλιά τους, αφού ο Θεός μας έδωσε και αυτά που προέρχονται από τη γή και από τη θάλασσα για να τα απολαμβάνουμε, από τον κορεσμό και την ηδονή των οποίων όμως είναι δυνατόν να βλαφτούμε όχι λίγο, λέγει γι’ αυτά· «Οι τροφές είναι για την κοιλιά, και η κοιλιά για τις τροφές. Ο Θεός όμως και αυτήν και εκείνες θα τις καταργήσει».Κάθε νηστεία λοιπόν και κατάκλιση στο χώμα και σκληραγωγία αποτελούν δύο σκοπούς της ευσέβειας. Ο ένας είναι οι άνθρωποι που δεν απόλαυσαν τις ευχαριστήσεις του κόσμου αυτού, να απολαύσουν αντί γι’ αυτές τα μελλοντικά αγαθά. Και ο άλλος, με την ταπείνωση αυτή του σώματος να ταπεινωθούν μαζί και η ψυχή και ο λογισμός, και αφού ταπεινωθεί η ψυχή, ο άνθρωπος παρακαλεί τον Θεό με πολλή κατάνυξη και δέχεται συγχώρηση. Εάν όμως κάποιος, ενώ αποφεύγει τα κρέατα, τρέφει και λιπαίνει το σώμα του με άλλα φαγητά και ποτά, αν και νηστεύει, δεν ωφελείται καθόλου.
Πρέπει όμως να γνωρίζουμε, ότι δεν πρέπει να νηστεύουμε οκτώ εβδομάδες κατά την μεγάλη τεσσαρακοστή, όπως οι Αρειανοί, που ξεπερνούν τον αριθμό των σαράντα ημερών που μας δόθηκε από τον Κύριο, με το να προσθέτουν μιά επί πλέον εβδομάδα, μη ακούοντας τον Μωυσή που λέγει· «Καί να τηρήσεις τα λόγια που παραγγέλλω. Να μη προσθέσεις ούτε να αφαιρέσεις κάτι από αυτά», και τον συγγραφέα των Παροιμιών «Νά μη προσθέσεις στα λόγια του, για να μη σε ελέγξει κάποτε, και αποδειχτείς ψεύτης», και τον Βαπτιστή· «Νά μη κάνετε τίποτε περισσότερο από αυτό που έχετε διαταχθεί να κάνετε», και τον Απόστολο· «Εάν εγώ ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύττει κάτι διαφορετικό από αυτά που σας κηρύξαμε, να είναι αφορισμένος». Αυτό βέβαια έγινε και από την αρχή της δημιουργίας. Ο Θεός είπε στον Αδάμ· «Αυτό κάνε το, και αυτό να μη το κάνεις». Εκείνος όμως νομίζοντας τάχα ότι εύρισκε κάτι περισσότερο, δεν άκουσε, και έχασε και εκείνο που είχε. Δεν πρέπει λοιπόν να κάνουμε κόπο περισσότερον από την εντολή, αλλά να συμμορφωνόμαστε με αυτά που μας παραδόθηκαν. Γιατί, αν πρέπει να νηστεύουμε οκτώ εβδομάδες, τότε δεν πρέπει πιά να ονομάζεται Τεσσαρακοστή, αλλά τεσσαρακοστή έβδομη. Η Τεσσαρακοστή ολοκληρώνεται την εορτή των Βαΐων, ενώ τη Μεγάλη εβδομάδα νηστεύουμε για το πάθος του Κυρίου και του Πάσχα, και όχι για την Τεσσαρακοστή. Είναι λοιπόν αιρετική, όπως ειπώθηκε, αυτή η διδασκαλία και όχι ορθόδοξη. Όπως και άλλοι επίσης από τους Ευσταθιανούς νηστεύουν την Τεσσαρακοστή και το Σάββατο και την Κυριακή, σύμφωνα με τη διδασκαλία των λεγομένων Ευσταθιανών και Μαρκιωνιστών και Λαμπετιανών και Μασσαλιανών, οι οποίοι εμφανίστηκαν κάποτε στην Παφλαγονία. Γιατί το Σάββατο και η Κυριακή είναι μέρες άγιες και γιορταστικές, και δεν επιτρέπεται κατ’ αυτές να νηστεύουμε. Γιατί το Σάββατο ευλογήθηκε επειδή σταμάτησαν τα έργα του Θεού, ενώ η Κυριακή αγιάστηκε λόγω της αναστάσεως του Κυρίου.
Από τις Αποστολικές Διαταγές. Να τηρείτε τις μέρες των εορτών του Κυρίου. Και πρώτη τη γιορτή της Γέννησης, μετά από την των Θεοφανείων, έπειτα τη νηστεία της Τεσσαρακοστής, η οποία αναφέρεται στην ανάμνηση της ζωής και της νομοθεσίας του Κυρίου. Η νηστεία αυτή να εφαρμόζεται πρίν από το Πάσχα, αρχίζοντας από τη Δευτέρα και συμπληρούμενη την Παρασκευή. Και αφού ολοκληρώσετε τη νηστεία αυτή, να αρχίζετε την αγία εβδομάδα του Πάσχα, νηστεύοντας για τους χαμένους Ιουδαίους, γιατί έτσι μας παράγγειλε ο Κύριος, να νηστεύουμε αυτές τις έξι μέρες εξαιτίας της παρανομίας των Ιουδαίων, προτρέποντάς μας να τους πενθούμε για την απώλειά τους, γιατί και ο ίδιος δάκρυσε γι’ αυτούς. Και τις μέρες του Πάσχα να νηστεύετε, αρχίζοντας από τη Δευτέρα μέχρι το Σάββατο, έξι μέρες, τρώγοντας μόνο ψωμί και χορταρικά και πίνοντας νερό, γιατί είναι μέρες πένθους και όχι γιορτής. Να νηστεύετε και το Σάββατο αυτό, όχι επειδή νηστεύουμε το Σάββατο, που είναι η κατάπαυση της δημιουργίας, αλλά γιατί μόνο το Σάββατο εκείνο πρέπει να νηστεύουμε, επειδή το Σάββατο αυτό βρίσκεται κάτω από τη γή ο Δημιουργός. Γιατί την ημέρα αυτής της γιορτής τους τον συνέλαβαν, για να εκπληρωθεί τό· «Έστησαν τα τρόπαιά τους, ενώ γιορταζόταν η γιορτή τους και δεν το γνώριζαν».
Τή μεγάλη λοιπόν Παρασκευή και το Σάββατο ολόκληρο να νηστεύετε, χωρίς να τρώτε, αν είναι δυνατόν, τίποτε, μέχρι να λαλήσουν οι πετεινοί τη νύχτα. Εάν όμως κάποιος αδυνατεί να νηστέψει και τις δύο μέρες συνεχώς, ας νηστεύει το Σάββατο. Γιατί ο Κύριος για το Σάββατο αυτό λέγει· «Όταν θα αποχωρήσει απ’ αυτούς ο νυμφίος, τότε θα νηστέψουν τις μέρες εκείνες». Αυτές λοιπόν τις μέρες έφυγε από μας από τους παρανόμους Ιουδαίους, και καρφώθηκε στον σταυρό. Γι’ αυτό σας συμβουλεύουμε και σας παραγγέλλουμε αυτές τις μέρες να νηστεύετε, όπως νηστέψαμε και εμείς. Τις υπόλοιπες μέρες πρίν από τη Μεγάλη Παρασκευή, το βράδυ ο καθένας να τρώει, ή όπως ο καθένας μπορεί, να νηστεύει από τη Μεγάλη Δευτέρα μέχρι το λάλημα του πετεινού τη νύχτα. Και όταν αρχίζει να ξημερώνει η πρώτη μέρα των Σαββάτων, που είναι η Κυριακή, αποβραδύς μέχρι το λάλημα του πετεινού να αγρυπνείτε προσευχόμενοι και διαβάζοντας τον νόμο και τους προφήτες και τους ψαλμούς, μέχρι το λάλημα των πετεινών, και αφού παύσει το πένθος σας, παρακαλέστε τον Θεό να επιστρέψουν οι Ισραηλίτες, να μετανοήσουν και να συγχωρηθούν. Γιατί ο αλλόφυλος δικαστής νίβοντας τα χέρια του είπε· «Είμαι αθώος από το αίμα αυτού του δικαίου· το κρίμα στον λαιμό σας». Και οι Ισραηλίτες φώναξαν «Τό κρίμα του επάνω σε μας και στα παιδιά μας», καί· «Δέν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα».
Μετά την ανάσταση του Κυρίου να προσφέρετε τη θυσία σας, για την οποία σας παράγγειλε μέσω ημών λέγοντας· «Αυτό να κάνετε για να με θυμάστε». Από τότε να σταματάτε τη νηστεία και να δοκιμάζετε χαρά και να πανηγυρίζετε, διότι ο εγγυητής της ανάστασής μας Ιησούς Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς. Και αυτό είναι για σας συνήθεια αιώνια, μέχρι την συντέλεια του κόσμου, μέχρι να έρθει ο Κύριος. Και πάλι, από την πρώτη Κυριακή μετρώντας σαράντα μέρες γιορτάστε την Ανάληψη του Κυρίου, η οποία με την πρώτη Κυριακή γίνεται Πεντηκοστή, η οποία να είναι μεγάλη γιορτή για σάς. Γιατί την τρίτη ώρα της ημέρας αυτής μας έστειλε ο Κύριος τη δωρεά του αγίου Πνεύματος. Και αφού γιορτάσετε την Πεντηκοστή επί μιά εβδομάδα, την επόμενη να νηστεύετε. Γιατί είναι σωστό και να ευφρανθείτε για τη δωρεά του Θεού, και να νηστέψετε μετά τη χαλάρωση, καθόσον και ο Μωυσής και ο Ηλίας νήστεψαν σαράντα ημέρες και ο Δανιήλ επί τρείς εβδομάδες, αν και ήθελε πολύ, δεν έφαγε ψωμί, και ούτε κρέας ούτε κρασί έβαλε στο στόμα του.
Καί μετά τη νηστεία αυτή, κάθε Τετάρτη και Παρασκευή σας διατάζουμε να νηστεύετε, και αυτό που σας περισσεύει να το δίνετε στους φτωχούς. Όμως κάθε Σάββατο, εκτός από το Μεγάλο, και κάθε Κυριακή να συναθροίζεστε και να ευφραίνεστε. Γιατί αυτός που νηστεύει την Κυριακή είναι ένοχος αμαρτίας, επειδή είναι ημέρα αναστάσεως, ή εκείνος που είναι κατηφής την Πεντηκοστή και γενικά την ημέρα της γιορτής του Κυρίου. Γιατί πρέπει να ευφραίνεστε τις ημέρες αυτές και να μη πενθείτε. Και οι νηστείες σας να μη συμπίπτουν με εκείνες των υποκριτών, οι οποίοι νηστεύουν Δευτέρα, Πέμπτη και Σάββατο. Εσείς όμως τις πέντε μέρες να μη νηστεύετε, παρά μόνο την Τετάρτη και Παρασκευή, επειδή την Τετάρτη αποφασίστηκε από τους Ιουδαίους η καταδίκη του Κυρίου, και την Παρασκευή επειδή την ημέρα αυτή έπαθε. Το Σάββατο και την Κυριακή όμως να γιορτάζετε, διότι το μέν Σάββατο μας θυμίζει τη Δημιουργία, ενώ η Κυριακή την Ανάσταση. Ένα μόνο Σάββατο, όπως ειπώθηκε, πρέπει να φυλάγετε ολόκληρο τον χρόνο, εκείνο της ταφής του Κυρίου, κατά το οποίο πρέπει να νηστεύετε και να μη γιορτάζετε.
Από την Έξοδο. «Είπε ο Κύριος στον Μωυσή· μίλησε στους Ισραηλίτες και πές τους· Τρείς περιόδους του έτους θα με γιορτάζετε· τη γιορτή των Αζύμων τον πρώτο μήνα, από τις δεκατέσσερις του μηνός. Επί εφτά ημέρες θα τρώτε ψωμί άζυμο και πικρά χόρτα, για να θυμάστε τις κακώσεις, γιατί την ημέρα αυτή φύγατε από την Αίγυπτο». — «Καί μετρήστε από την εβδόμη εβδομάδα εφτά εβδομάδες, ολόκληρες ημέρες πενήντα, και ονομάστε την ημέρα αυτήν επίσημη αγία». Και η δεκάτη πέμπτη ημέρα του εβδόμου μήνα, τη μέση του χρόνου, ημέρα του εξιλασμού και γιορτή της Σκηνοπηγίας, θα είναι επίσημη ημέρα αγία για σάς, και θα ταπεινώνετε τάς ψυχάς υμών· Κάθε ψυχή που δεν θα ταπεινώνεται (μέ τη νηστεία) θα θανατώνεται από τον λαό. Επί εφτά ημέρες θα προσφέρετε ζώα για θυσία, θα κατοικείτε σε σκηνές, για να βλέπουν οι νεώτερες γενιές σας, ότι σε σκηνές εγκατέστησα τους υιούς του Ισραήλ, όταν τους έβγαλα από την Αίγυπτο. Εγώ είμαι ο Κύριος και Θεός σας».
Όπως φαίνεται από αυτά, και από μας δικαιολογημένα φυλάγονται οι τρείς Τεσσαρακοστές, τις οποίες προεικόνιζαν οι γιορτές εκείνες της Παλαιάς Διαθήκης, και δεν επιδέχονται καμιά προσθήκη τριάντα ημερών.
Διάταξη των αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Εμείς, ο Πέτρος και ο Παύλος, διατάσσουμε οι δούλοι να εργάζονται πέντε μέρες την εβδομάδα. Το Σάββατο και την Κυριακή να πηγαίνουν στην εκκλησία για να διδάσκονται την πίστη. Γιατί, όπως είπαμε, υπενθυμίζει την κατάπαυση της Δημιουργίας, ενώ η Κυριακή την Ανάσταση. Την Μεγάλη εβδομάδα όμως ολόκληρη και την επόμενη να αργούν, διότι η Μεγάλη εβδομάδα είναι εβδομάδα του πάθους, ενώ η άλλη της Αναστάσεως, και πρέπει να διδάσκονται ποιός είναι αυτός που έπαθε και αναστήθηκε, και ποιός αυτός που συγχώρησε. Τρίτον να αργούν την Ανάληψη, επειδή περατώνεται η διά του Χριστού οικονομία του Θεού. Την Πεντηκοστή να αργούν λόγω της παρουσίας του αγίου Πνεύματος. Τα Χριστούγεννα να αργούν, επειδή την ημέρα αυτή γεννήθηκε ο Λόγος του Θεού από την Παρθένο. Τα Θεοφάνεια να αργούν, επειδή την ημέρα εκείνη φανερώθηκε η θεότητα του Χριστού, με τη διαβεβαίωση του Πατέρα γι’ αυτόν κατά τη βάπτιση, και του Παρακλήτου, που με τη μορφή περιστεριού φανέρωσε στους παρόντες Εκείνον για τον οποίο έγινε η διαβεβαίωση. Τις μέρες των αγίων Αποστόλων να αργούν, γιατί έγιναν δάσκαλοί σας στον Χριστό και σας έκαναν αξίους του αγίου Πνεύματος.
Προσευχές να κάνετε τα χαράματα (Όρθρος), την τρίτη, την έκτη και την ενάτη ώρα, το βράδυ (Εσπερινός), και την ώρα που λαλούν οι πετεινοί (Μεσονυκτικόν). Τον όρθρο για να ευχαριστούμε τον Κύριο επειδή μας φώτισε, κάνοντας τη νύχτα να περάσει και φέρνοντας την ημέρα. Την τρίτη ώρα, επειδή την ώρα αυτή ο Πιλάτος έβγαλε την απόφασή του για τον Κύριο. Την έκτη ώρα, επειδή τότε σταυρώθηκε. Την ενάτη ώρα, επειδή κινήθηκαν τα πάντα, όταν σταυρωνόταν ο Κύριος τρέμοντας την παράτολμη πράξη των δυσσεβών Ιουδαίων και μη μπορώντας να υποφέρουν τον εξευτελισμό του Κυρίου. Το βράδυ ευχαριστώντας τον επειδή μας έδωσε τη νύχτα για ανάπαυσή μας από τους καθημερινούς κόπους. Την ώρα που φωνάζουν οι πετεινοί, επειδή η ώρα εκείνη προαναγγέλλει τον ερχομό της ημέρας, για να κάνουμε τα έργα του φωτός. Και εάν δεν είναι δυνατό να πηγαίνετε στην εκκλησία εξαιτίας των απίστων, η σύναξη να γίνεται στα σπίτια, για να μη μπαίνει ευσεβής σε σύναξη ασεβών. Γιατί δεν αγιάζει ο τόπος τον άνθρωπο, αλλά ο άνθρωπος τον τόπο. Εάν λοιπόν κατέχουν τον τόπο ασεβείς να τον αποφεύγετε, επειδή έχει βεβηλωθεί από αυτούς. Γιατί όπως οι αφοσιωμένοι ιερείς τον αγιάζουν, έτσι οι μιαροί τον βεβηλώνουν.
Από την έκτη Σύνοδο, κανόνας 89ος. Τις ημέρες του σωτηρίου πάθους οι πιστοί πρέπει να τις τελούν με προσευχή και νηστεία και κατάνυξη καρδιάς τα μεσάνυχτα. Τα μεσάνυχτα μετά το Μέγα Σάββατο να σταματούν τη νηστεία, επειδή από τους αγίους ευαγγελιστές Ματθαίο και Λουκά, ο πρώτος αναφέρει, «Αργά τη νύχτα του Σαββάτου», και ο δεύτερος «Βαθειά χαράματα», δηλώνοντας τη μικρή διάρκεια της νύχτας.
Από το βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης Λευϊτικό. «Μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή και είπε· «Τήν δεκάτη τετάρτη του πρώτου μηνός, μεταξύ των δύο εσπερινών, να γιορτάζετε το Πάσχα πρός τιμήν του Κυρίου».
Τού αγίου Βασιλείου, από τα Ασκητικά του. Πρόσεξε να μη σε παραπλανήσει ο εχθρός με την αμαρτία του προπάτορα, και σε βγάλει γρήγορα από τον παράδεισο της απόλαυσης. Γιατί αυτός που απέσπασε τον Αδάμ από τη ζωή με την κλοπή της τροφής, και ήλπιζε ότι θα ξεγελούσε και τον Ιησού, πολύ περισσότερο δεν θα ντραπεί και σε σένα να προσφέρει το πρώτο αίτιο των κακών, γνωρίζοντας ότι αυτό είναι το πιό ισχυρό δηλητήριο. Δηλαδή, με την λαιμαργία παρέδωσε τον Αδάμ στον θάνατο, και έφερε στον κόσμο τη καταστροφή. Και ο Νώε περιγελάται και ο Χάμ καταριέται. Ο Ησαύ χάνει τα πρωτοτόκια και γίνεται γαμπρός των Χαναναίων. Ο Λώτ παντρεύεται τις θυγατέρες του και γίνεται γαμπρός και πεθερός του εαυτού του, ο πατέρας γίνεται άνδρας και ο παππούς πατέρας, εξευτελίζοντας και στις δύο περιπτώσεις τους νόμους της φύσεως. Η λαιμαργία έκανε και τον Ισραήλ προσκυνητή των ειδώλων, και συνετέλεσε στο να σκορπιστούν τα κόκκαλά τους στην έρημο. Αυτή και κάποιον από τους προφήτες, ο οποίος είχε αποσταλεί από τον Θεό να ελέγξει ένα βασιλιά που είχε διαπράξει ανόσια πράξη, τον έκανε τροφή θηρίου. Και αυτός, τον οποίο δεν μπόρεσε ο βασιλιάς Ιεροβοάμ να αντιμετωπίσει με όλη τη δύναμή του, όταν κυριεύτηκε από την απάτη της λαιμαργίας, υπέστη ελεεινόν θάνατο.
Τού Ιδίου, από τον περί νηστείας λόγο του. Η νηστεία νομοθετήθηκε στον παράδεισο. Την πρώτη εντολή την έλαβε ο Αδάμ· «Νά μη φάει από το δένδρο της γνώσεως του καλού και του κακού». Το «Νά μη φάει», αποτελεί νομοθεσία της νηστείας και της εγκράτειας. Αν νήστευε από το δένδρο η Εύα, δεν θα είχαμε ανάγκη της νηστείας.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΣΙΝΑΙΤΟΥ ΑΠΑΝΤΑ ΤΑ ΕΡΓΑ — ΤΟΜΟΣ 13Γ– ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ: Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ -.entaksis
Πηγή:
https://synaxipalaiochoriou.blogspot.com/2026/03/blog-post.html
